Er bestaat een hardnekkig fabeltje dat alleen mensen met een speciaal talent goed kunnen tekenen. Om te kunnen tekenen heb je geen speciaal talent nodig. Net zoals je kunt leren lezen en schrijven, kun je leren tekenen. Natuurlijk zijn er mensen die dit van nature beter kunnen dan anderen. Dat geldt ook voor taal en rekenen.

 

Het punt is dat je voor het maken van een tekening op een andere manier moet kijken dan je misschien gewend bent.  Daarbij spelen onze hersenen ook een belangrijke rol. Met bepaalde trucjes kun je de hersenen in de juiste stand zetten en gaat tekenen een stuk makkelijjker.

 

Bij Zen tekenen maak je gebruik van de zogenaamde 'tekenreflex', daarbij bewegen onze handen  automatisch mee met onze ogen. Volg je met je ogen een lijn, bijvoorbeeld de buitenlijn van een blaadje, dan zijn je handen in staat om ondertussen die lijn op papier te zetten terwijl je niet kijkt. Iedere keer weer verbaast het mij hoe kloppend deze lijnen worden terwijl je tijdens het tekenen geen flauw idee hebt hoe het er op het papier uitziet! De onderstaande video laat zien hoe dat werkt.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Er is wel een voorwaarde verbonden aan het werken met de reflex. Je moet heel geconcentreerd en stil zijn, want  gedachten die je afleiden kunnen de reflex behoorlijk verstoren. Wanneer je tussendoor de drang voelt om toch naar je papier te kijken bijvoorbeeld. Je ogen gaan dan van het onderwerp af en je handen zullen niet meer 'weten' welke lijn te volgen. Je bent dus verplicht om heel intensief te kijken. Dit noemt Frederick Franck in zijn boeken Zen zien (meer hierover bij 'Leren mediteren').

 

Deze relatief simpele oefening zorgt ervoor dat we zonder ervaring heel complexe vormen direct op op papier kunnen zetten. Ik zeg bewust relatief simpel, want het zijn vooral ons zelfvertrouwen, onze open mind en de bereidheid om de controle los te laten die bepalen of de tekenning lukt. Je kunt door het tekenen aardig confonteerd worden met jezelf, en het veranderen van je eigen controle mechanismen kan soms als moeilijk worden ervaren. Dat is waarom Zen tekenen zo bruikbaar is als meditatietechniek.

 

Bij Zen tekenen teken ik over het algemeen eerst buiten contourlijnen en binnenlijnen. Dat is in de video hierboven goed te zien. Dat gebeurt voor het grootste gedeelte door niet op het papier te kijken. Dat mag natuurlijk wel en is het is soms ook nodig. Bijvoorbeeld om te zien waar je op het papier moet beginnen of om te bepalen welk deel van de tekening je wil uit werken. Het enige dat je moet realiseren is dat je 'blind' veel beter tekent en dat het dan als vanzelf gaat.

 

Onervaren tekenaars zullen in vergelijking met ervaren tekenaars waarschijnlijk wat meer moeite hebben met het uitwerken van de tekening. Ervaring leert je steeds bewuster schaduw en licht te zien. Ervaren tekenaars hebben vaak een beter oog voor het herkennen van een goede contour tekening. Zij kunnen zich in gedachten het resultaat al voorstellen. Ervaren tekenaars zullen ook beter begrijpen dat het maken van een 'lelijke' tekening niet wil zeggen dat je niet kunt tekenen. Bijvoorbeeld waneer je snel moet schetsen of een contour moet 'vangen' van een bewegend onderwerp. Zulke tekeningen zien er altijd minder 'mooi' uit, of je nu veel of weinig ervaring en talent hebt. Bekijk deze video over het tekenen van dieren. Hoe meer zij bewegen hoe lastiger ze zijn te tekenen. Een perfecte oefening voor het loslaten van controle dus!

Kinderen kunnen ook prima Zen tekenen als methode om te leren tekenen. Ik heb les gegeven aan kinderen vanaf 7 jaar en binnen een uur maakten zij soms verbluffende tekeningen. Hun tekeningen van dieren veranderden van stripachtige symbolische vormen in meer realistische en zeer herkenbare dieren. Kinderen zijn gewend om te tekenen vanuit hun fantasie of geheugen. Door hun aandacht naar buiten te sturen en te kijken naar hoe het er echt ziet, leren ze ondertussen heel veel.  Onderstaande tekeningen zijn gemaakt door verschillende kinderen (jongens en meisjes) van 6 en  7 jaar oud.

In het Zen tekenboek heb ik meer geschreven over leren tekenen en tekenen met kinderen o.a. van uit wetenschappelijk oogpunt.

© 2018 Michelle Dujardin | Frans Halskade 227, 2282TZ Rijswijk, Nederland
© 2018 Michelle Dujardin | Frans Halskade 227, 2282TZ Rijswijk, Nederland
© 2018 Michelle Dujardin | Frans Halskade 227, 2282TZ Rijswijk, Nederland