Zen tekenen met mijn vader – herstellen van herseninfarct

april 17, 2016 in Blog bericht

Mijn vader, 65, werd begin februari overvallen door een aantal herseninfarcten in zijn linker hersenhelft. Hij werd opgenomen in het ziekenhuis waar zijn toestand in eerste instantie verslechterde. Hij had uitvalverschijnselen aan zijn rechterkant, waardoor hij niet meer kon lopen en hij zijn arm en hand haast niet kon bewegen. Hij had moeite met het vinden van de juiste woorden, geheugenverlies, was verward en kon niet meer lezen (maar enigszins schrijven met zijn linkerhand). Een van de meest hinderlijke effecten van de infarcten is een verminderd zicht aan de rechterkant van beide ogen.

Dat hersenen bijzonder in elkaar zitten werd al snel duidelijk; hij kon woorden spellen, maar niet lezen. Hij kon letters in de lucht schrijven met zijn vingers, maar niet herkennen op papier. Hoewel hij dieren prima kon beschrijven, herkende hij ze niet op foto’s. Voor een natuur en vogelliefhebber als mijn vader, die graag las en wandelde een drama.

In de eerste weken na zijn infarct vroeg ik mijn vader een ooievaar te tekenen (nadat hij deze goed had beschreven). Dit was het resultaat:

tekening ooievaar

Gelukkig heeft mijn vader een plek gekregen in een goed revalidatiecentrum en wordt er had gewerkt aan zijn herstel. Hij loopt inmiddels weer steeds langere afstanden en ook zijn rechter hand (zijn schrijfhand) wordt steeds actiever. Hij begint weer langzaam aan te lezen en woorden te herkennen. Dieren herkent hij steeds beter.

Al in het begin van zijn herstel had ik het gevoel dat zen tekenen wel eens een goede oefening zou kunnen zijn voor mijn vader. Hoewel hij nooit tekende (zelfs het zen tekenboek kreeg hem niet zo ver!) en vooral gemotiveerd was om te leren schrijven leek tekenen mij de ideale oefening voor hem. Maar in eerste instantie had hij zijn rechterarm en hand nog niet genoeg onder controle en was hij druk met meer basale activiteiten als leren lopen. Toen hij deze week te horen kreeg dat de grootste problemen te maken hebben met zijn ogen en korte aandachtsspant leek het mij tijd om te gaan oefenen. Vandaag was het zo ver.

De vingers van mijn vader werken nog niet goed mee en hij heeft hulp nodig met het vinden van een goede pengreep, maar als hij een potlood eenmaal vast heeft blijft deze redelijk zitten (en soms floept het potlood als een zeepje uit zijn handen). De eerste oefening die wij hebben gedaan was het tekenen van symbolen en rechte lijnen vanuit het geheugen. Dit ging prima. Daarna heb ik mijn vader om opnieuw een ooievaar te tekenen vanuit het geheugen (bovenste) en daarna of hij een ooievaar wilde tekenen naar aanleiding van een foto op mijn computer (onderste). Aan het resultaat kan je goed zien hoe hij in een aantal weken is hersteld:

ooievaar schetsen

Na deze opdracht heb ik contourtekenen uitgelegd aan de hand van het tekenen van ginkgoblaadjes. Opvallend was dat het tekenen van de linkerkant hem beter afging dan het tekenen van de rechterkant. De motoriek van zijn rechterarm leek daar een rol in de spelen.

ginkgoblad tekenen

Na deze oefeningen heb ik mijn vader gevraagd om opnieuw de foto van de ooievaar na te tekenen met de contourtechniek, dat wil zeggen: de ogen voornamelijk gefocust op het onderwerp en minder op het papier. Doordat zijn arm niet altijd goed mee had gewerkt tijdens de contouroefening had ik niet al te hoge verwachtingen van het resultaat. Onterecht, het lukte vele malen beter dan verwacht!

ooievaar goed ooievaar resultaat

Mijn vader was zelf ook zeer verbaasd over de verhoudingen en wilde meteen meer tekenen. Uiteraard zijn favoriet: de ijsvogel. ijsvogel tekenen

En als laatste de lepelaar.

lepelaar tekenen

Opvallend was ook dat hij na het tekenen duidelijker schreef dan ervoor. Ik moest mijn vader uiteindelijk dwingen om pauze te nemen anders zat hij nu nog te tekenen. Hij was enthousiaster dan ik had durven hopen en hij heeft bevestigd wat ik vermoedde: dat zen tekenen helpt bij het herstel van de motoriek, dat het helpt focussen, rust en ontspanning geeft en helpt bij het leren herkennen en herinneren van de dieren. Een ideale oefening voor de aankomende tijd, nu hij nog niet kan lezen en tv kijken te vermoeiend is. Wij gaan dit vaker doen en ik zal er vast nog meer over schrijven!